مرکز بین المللی مطالعات صلح-IPSC
اخضر الابراهیمی اسامی کشورها و نهادهای دعوت شده به ژنو۲ جهت بررسی راهکارهای حل بحران سوریه را اعلام کرد.اسامی کشورها عبارتند از: ۵ کشور عضو شورای امنیت (آمریکا، روسیه، چین، فرانسه، انگلیس)، اتحادیه ی اروپا، اتحادیه ی عرب، سازمان همکاری های اسلامی، الجزایر، مراکش، مصر، ترکیه، عربستان سعودی، کویت، لبنان، عراق، برزیل، کانادا، دانمارک، آلمان، اسپانیا، ایتالیا، هندوستان، اندونزی، آفریقای جنوبی، سویس، اتریش، امارات متحده عربی، ژاپن، اردن، تروژ، عمان و قطر .در این بین هنوز مساله حضور ایران در ژنو در هاله ای از ابهام است و موافقان و مخالفان عمده ای دارد .در همین راستا برای بررسی بیشتر حضور ایران در ژنو دو گفتگویی با مسعود ادریسی داشته ایم:
واژگان کلیدی: کنفرانس ژنو دو، حضور ایران در ژنو دو، شرطها و رویکردهای بازیگران در حضور ایران در ژنو دو، بازیگران ژنو دو، دولت سوریه و ژنو دو، امریکا و حضور ایران در ژنو، رویکردهای بازیگران داخلی و بین المللی به حضور ایران در ژنو دو
مرکز بین المللی مطالعات صلح : ابراهیمی اعلام کرد که سازمان ملل تمایل دارد که ایران نیز در ژنو۲ حضور داشته باشد اما آمریکا در این خصوص اقناع نشده و با حضور ایران مخالف است اما در این خصوص، گفتگوها ادامه دارد.در این حال حضور یا عدم حضور ایران تا چه میزانی چالشی برای ژنو دو به شمار میرود؟
ایران کشوری است که نقش بسیار پررنگی در منطقه و تحولات خاورمیانه داشته است و یکی از همین نقش ها نقشی است که تهران در سوریه بازی میکند. این امر برهیچ طرفی پوشیده نیست که ایران دارای جایگاه نفوذ و نقش موثری در سوریه است. لذا می بینیم برخی از قدرت ها مانند روسیه اصرار بسیاری بر حضور حتمی ایران در کنفرانس ژنو دو دارند. این امر به خاطر نقش و نفوذ ایران است. همچنین دولت سوریه، اخضر ابراهیمی هم به عنوان نماینده دبیرکل سازمان ملل و تعداد بسیاری از کشورهایی که قصد حضور در ژنو دو را دارند علاقمند به حضور ایران هستند. چرا که کشوری که نفوذ قابل توجهی در سوریه دارد می تواند در تحولات آتی سوریه نیز نقش مثبتی را بر عهده گیرد .اما از سوی دیگر برخی از کشورهای منطقه مانند عربستان به خاطر رقابتی که با ایران در مسائل منطقه ای دارند و امریکایی ها هم تا حدی به خاطر رضایت مندی عربستان و سیاست های خود نسبت به ایران مخالف عمده حضور ایران در کنفرانس ژنو دو هستند. در ژنو دو باید اجماعی کلی برای حضور کشورها ایجاد گردد ولی سازمان ملل و اخضر ابراهیمی موفق نشده که عملا به خاطر مخالفت ها همه را مجاب به دعوت به چنین اجلاسی کند.
مرکز بین المللی مطالعات صلح : نگاه کنونی امریکایی ها با توجه به مساله گفتگوهای هسته ای ایران با غرب و همچنین کاهش تنش بین دو کشور تا چه حدی مخالف حضور ایران در ژنو دو در مورد سوریه است؟
من فکر می کنم امریکایی ها ملاحظه مهمی را در مورد عربستان نسبت به حضور ایران در ژنو دو دارند. یعنی شاید امریکایی ها قلبا تمایلی برای حضور ایران در ژنو دو داشته باشند، ولی ملاحظات عربستان را مد نظر دارند .چرا که عربستان در چند ماه اخیر رویکردهایی امریکایی که با آن مخالفت داشته شاهد بوده است و تا حدی دارای روابط سردی با امریکا شده است . در این شرایط امریکایی ها تلاش می کنند با ملاحظه نظرات عربستان نشان دهند که تمایل آنها به عربستان بیشتر است و کدورت های قبل را رفع کنند. از سوی دیگر هم امریکایی ها خیلی به دنبال آن نیستند که ایران بخواهد نقشی اساسی در مسائل منطقه ایفا کند. آنان این امر را به عنوان امتیازی میدانند و حاضر نیستند که به راحتی این امتیاز را به ایران دهند.
مرکز بین المللی مطالعات صلح : رویکرد کنونی کشورهای عربی به حضور ایران در کنفرانس ژنو دو در مورد سوریه چیست؟
باید گفت عراق و کشورهای اطراف سوریه موافق چنین امری هستند. عراق موافق صد درصد حضور ایران است. بقیه کشورهای چون اردن مخالفتی با ایران ندارند و لبنان هم موافق حضور ایران است. تنها کشوری که به طور صریحی با حضور ایران مخالف است عربستان است. بقیه کشورهای یا طرفدار حضور ایران هستند و این طرفداری را اعلام کرده اند و یا اینکه سکوت پیشه کرده اند و مخالفتی ندارند.
مرکز بین المللی مطالعات صلح: ائتلاف مخالفان سوریه دچار اختلافات داخلی است . در این حال به نظر شما تصمیم مخالفان سوریه در مورد حضور ایران در ژنو دو چیست؟
گروه های معارض سوری گروه هایی یکپارچه نیستند. از سوی جبهه النصره را داریم و همچنین ارتش آزاد و.. حضور دارند. اکنون نیز جبهه الاسلامیه نیز بدان اضافه شده است. اکنون معارضان سکولار هم دارای مواضع مختلف هستند. در واقع باید این امر را به دو دسته تقسیم کنیم. یک دسته دسته ای مانند جبهبه النصره هستند با القاعده و عربستان ارتباط دارند و کاملا مشخص است و صد درصد مخالف حضور ایران در این اجلاس هستند ولی بخش دیگری که معارضانی مانند هیثم مناع معارض سوریه ای صرایحا موافق حضور ایران در ژنو دو هستند. همچنن اکنون شاید ارتش آزاد سوریه هم خیلی مخالف حضور در ژنو دو نباشد، اما بخش تکفیری ها و تندرو ها به گونه طبیعی موافق حضور ایران نیستند.
مرکز بین المللی مطالعات صلح: ترکیه در سیاست خارجی خود در چند ماه گذشته روابط خود را با عراق، ایران و روسیه بهبود بخشیده است. در این حال نگاه کنونی ترکیه به مساله حضور ایران در ژنو دو چیست؟
ترکیه تا حدی متوجه سیاست های غلط خود در سوریه شده تا تندروهایی را که انجام داده است را مدیریت کند. به همین خاطر در مسائل سوریه رایزنی هایی با ایران دارد و در صدد تصحیح مواضع خود است. اما ترکیه از سوی دیگر خود را بازیگر مهم منطقه میداند و ایران را به عنوان رقیبی منطقه ای میداند. لذا طبیعی است خیلی مایل نیست ایران نقش موثری در مسائل منطقه ای از جمله در سوریه داشته باشد. در این حال به نظر میرسد ترکیه مخالفتی علنی با این امر ندارد. چرا که ترکیه می داند که با توجه به نفوذ ایران در سوریه طبیعی است حضور ایران را مفید بداند، اما به خاطر رقابت در منطقه این امر را نشان ندهد.
مرکز بین المللی مطالعات صلح: عدم حضور ایران در ژنو دو چه پیامدهای بر برگزاری ژنو دو دارد؟
وقتی به دنبال حل مساله ای هستیم و راه حلی را برای بحرانی مد نظر داریم، طبیعی است علاوه بر دو طرف درگیری کشورهایی که صاحب نفوذ در این بحران هستند و می توانند این بحران را حل کرده و یا آن را گسترش دهند را نیز حاضر کنیم. در این حال طبیعی است که اگر این کشورها حضور داشته باشند می توانند نقش مثبتی را ایفا کنند. این امر می تواند به حضور کشورهای با نفوذ کمک کند. در این بین عدم حضور هم می تواند نقش منفی داشته باشد. یعنی رسیدن به موضوعی دلخواه اگر با حضور تمام طرف های ذی نفوذ نباشد طبیعی است که اثر معکوسی دارد و به نتیجه دلخواه نرسد. لذا طبیعی است که حضور ایران در این اجلاس به حل بحران کمک کند. همچنین عدم حضور موجب تاثیر معکوس میشود.
مرکز بین المللی مطالعات صلح : با توجه به مخالف ها با حضور ایران میتوان گفت ژنو دو به تعویق افتد؟
احتمال تعویق این اجلاس زیاد است یکی از دلایل هم عدم حضور همه طرفهای ذی نفوذ است که میتواند موجب تعویق اجلاس شود.
گفتگو از فرزاد رمضانی بونش