عاشق حسین طوری
کارشناس پاکستان و رئیس رادیو پشتو
هر چند شیعیان در پاکستان پیشینه ای دراز دارند، اما در چند سال اخیر شاهد افزایش خشونت، ترور و کشتارهایی بر ضد شیعیان پاکستان بویژه در ایام عزاداری حسینی بوده ایم. نوشتار زیر به بررسی نقش گذشته و حال شیعیان و تهدیدات فراوری آنها در پاکستان امروز پرداخته است
واژگان کلیدی: شیعیان در پاکستان، شیعیان پاکستان، نقش شیعیان پاکستان، ترورها و حملات بر ضد شیعیان پاکستان، نقش و نگاه دولت و ارتش به کشتار شیعیان، پیامدهای ترور شیعیان
نقش و نگاه دولت و ارتش به کشتار شیعیان
ارتش پاکستان از ارتشهای قوی و دارای ساختار قدرتمند و سازمان های اطلاعاتی قوی است. ارتش حتی هر گاه که اراده کرده است محرم در پاکستان خیلی آرام برگزار شده است و ترور و کشتاری صورت نگرفته است. در واقع اگر ارتش یا به عبارتی عده محدودی در ارتش ( که ممکن است سیاست ها و یا رویکردهای در مورد وجود هرج و مرج و اختلافات شیعه و سنی داشته باشند) بخواهند می توان گفت مساله کشتار حل می شود. چنانچه لطیف افریدی رئیس حقوقدادن دادگاه عالی پیشاور و یکی از بزرگترین حقوق دانان پاکستان اشاره کرد که اگر ارتش پاکستان بخواهد می تواند جلو ترورهای شیعیان را بگیرد. در این حال سازمانی چون سپاه محمد( از سوی شیعیان) وجود خارجی نداشته و این امر از سوی استخبارت پاکستان مطرح شده تا بهانه ای برای توجیه سازمان های نظامی تندرو باشد. در کنار آن نیز دولت مرکزی کنونی تلاش می کند که کشور را از بحران اقتصادی نجات دهد. پاکستان اکنون با دو موضوع تروریسم و وضعیت اقتصادی نامناسب روبرو است. معروف است که هر فرزندی که در پاکستان به دنیا می آید یک هزار دلار بدهکار است. یعنی در شرایط کنونی نه تنها سرمایه گذاران خارجی بلکه سرمایه گذاران داخلی هم در حال خروج از وضعیت بد کشور هستند. نواز شرف معتقد است تا زمانی که امنیت را بوجود نیاوریم و تروریسم را ریشه کن نکنیم نمی توان اقتصاد را احیا کنیم. اکنون نواز شریف از ته قلب دوست دارد تروریسم ریشه کن شود، اما باید گفت این مشکل به این زودی حل نمی گردد. چرا که هر چند در پاکستان ارتش بسیار قوی است، ولی ارتش از یک سو با هند مشکل دارد و از سویی با افغانستان دچار مشکل است. همچنین شرق و غرب پاکستان هم بحرانی است و ارتش از آن می هراسد. در واقع همچنان که لطیف افریدی، رضا محمد رضا عضو سابق مجلس سنا پاکستان و کسانی دیگری معتقدند حلقاتی در ارتش وجود دارند که گروهک های تروریستی را سرمایه ملی می دانند تا آنها در مقابل هند و افغانستان بهره ببرند.
پیامدهای ترور شیعیان
در نگاهی کلی ترورها و کشتار شیعیان به ضرر پاکستان است. شیعیان در اقتصاد کشور نقش داشته و دارند و در تاسیس پاکستان نقش اساسی داشته اند. بنیانگذارن پاکستان شیعه بودند. از نظر سیاسی و اخلاقی رویکرد ترور و کشتار موجب ضربه های شدیدی به جایگاه پاکستان است. در کنار این نیز پاکستان اکنون یکی از ناامن ترن کشورها است. در واقع حتی افغانستان امن تر از پاکستان است. این امر نوعی ننگ برای پاکستان است. چرا پاکستان باید مهد تروریسم نامیده شود؟
در واقع امریکا بود که با ترفند خاصی در دهه هشتاد جهاد افغان ها بر ضد شوروی را مصادره کرد و به نام خود زد و از افغانها استفاده و شوروی را به زانو درآورد. وقتی که شوروی شکست خورد، امریکایی ها افغانستان و پاکستان را به حال خود رها کردند. در کنار این نیز هر چند همه ارتش پاکستان نمی خواهند طالبان به عنوان سرمایه ملی قلمداد گردد، اما بخش کوچکی برای استفاده از افراطگرایی مذهبی از آنها در مقابل کشمیر و هند استفاده می کنند. در واقع تا زمانی که چنین تفکری وجود دارد بعید است شرایط بهبود یابد.
در بعد دیگری پاکستان از نظر اقتصادی فقیر بوده و از نظر سیاسی هم در وضعیت بدی دارد . سرمایه گذاران خارجی حاضر به حضور در پاکستان نیستند. کشوری که به نام اسلام تاسیس شده و دارای بمب هسته ای است امروزه داری افرادی است که از قرون وسطی چیزهایی را به نام اسلام به مردم می دهند که در اسلام حقیقی وجود ندارد.
در واقع همچنان که در شرق پاکستان در ۱۹۷۱ جدا شد، اکنون پاکستان در بلوچستان، پشتون ها و در حوزه شیعیان مشکلاتی دارد. همچنین دولت پاکستان باید خود جلو ترروریسم را بگیرد تا اقلیت هایی چون شیعیان در اندیشه جدایی نباشد. چنانچه اکنون نیز خیلی از بلوچ ها احساس جدایی از پاکستان کرده و نداشتن حق و حقوق خود اعتراض دارند. در واقع شیعیان بنیادگذاران پاکستان بوده اند و اقتصاد کشور را چرخانده و در جهاد ها شرکت کرد، اما امروزه شیعیان از حق برگزاری مراسم عاشورا هم برخوردار نیستند. در این شرایط همچنان که انگلیس در گذشته بین اقوام مختلف هند و مسلمان تفرقه می انداخت اکنون نیز قدرتهایی در پشت سر این مساله وجود دارند.
ما قبلا در بین شیعه و سنی اختلافی نداشتیم و اکنون نیز هنوز دیر نیست. اگر دولت پاکستان و اهل سنت کمک کنند مساله حل میشود. در واقع دولتمردان پاکستان باید بداند که اگر کشتار و ترورهای شیعیان در پاکستان ادامه پیدا کند دیگر پاکستانی نخواهد ماند و عملا پاکستان در خطر قرار خواهد گرفت. چرا که سی یا سی و پنج میلیون جمعیت شیعه در پاکستان مورد ظلم قرار میگیرند و دولت اگر نتواند از شهروندان خود دفاع کند شهروندان به دنبال راه حل هایی دیگر خواهند رفت . در واقع تاکنون شیعیان پاکستانی سیاست صبر را در پیش گرفته اند از خود دفاع نمی کنند اگر در آینده شیعیان دست به سلاح برای دفاع از خود برند آیا هرج و مرج و جنگ داخلی رخ نمیدهد؟ در این شرایط و بروز جنگ داخلی ارگان های بین المللی وارد قضیه میشوند و کشورهای غربی (که بسیاری آرزو دارند پاکستان تجزیه گردد) وارد عمل میشوند. به نظر من دولت پاکستان می تواند از شهروندان خود دفاع کند. در این حال باید از برادران اهل سنت پاکستان که اهل سنت واقعی هستند تشکر کرد. من به عنوان یک مسلمان پاکستانی خواهش میکنم به خود ببایند و نگذارند شیعیان مجبور به دفاع از خود شوند. در واقع شیعیان هنوز اعتقادی به مبارزه مسلحانه ندارند و دست به سلاح نبرده اند. آنان معتقد هستند که دولت پاکستان باید از آنان دفاع کند.
The post سیاست صبر و پیامدهای کشتار و ترور شیعیان پاکستانی appeared first on مرکز بین المللی مطالعات صلح.
