مرکز بین المللی مطالعات صلح- IPSC
کاترین اشتون، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا در سفری دو روزه وارد تهران شد تا با مقامات جمهوری اسلامی ایران دیدار و گفت و گو کند. اشتون پس از خاوریرسولانا دومین مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپاست که در شش سال اخیر به تهران می آید. برخی این سفر را آغاز فصل جدیدی در روابط ایران و اتحادیه ی اروپا قلمداد می کنند. در همین راستا به منظور بررسی بیشتر این روابط گفتگویی با شمس الدین خارقانیسفیر پیشین و کارشناس مسائل اروپا داشته ایم:
واژگان کلیدی: کاهش تنش در روابط ایران و اتحادیه اروپا، چشم انداز روابط ایران و اتحادیه اروپا، سفر اشتون به ایران، مناسبات ایران و اتحادیه ، بهبود روابط ایران و اتحادیه اروپا
مرکز بین المللی مطالعات صلح: پیش از اشتون مقاماتی عالی ایتالیا، سوئد، بلژیک و اسپانیا به ایران سفر کرده بودند.سفر اشتون به تهران از چه منظری حائز اهمیت است ؟
این امر در چند مقوله می گنجد. وظیفه اصلی وی که به وی محول شده از یک سو از زاویه پنج به علاوه یک و ادامه مذاکرات هسته ای برای رسیدن به راه حل نهایی است. بنابراین مهمترین عنصر که بر روی آن تاکید دارد موضوع هسته ای به نمایندگی از سوی گروه پنج به علاوه یک است. موضوع مهم دیگری که خانم اشتون که به کرات در جاهای مختلف مطرح کرده است گسترش روابط ایران با اتحادیه اروپا است. این بیانگر آن است که موضوع هسته ای از موضوعات مهم در روابط ایران و اروپا است و تغییر سیاست در ایران و ادامه آن و شفاف سازی هایی که مقامات ایرانی انجام داده اند این انتظار را ایجاد کرده است که باید نه تنها روابط را در سطح هسته ای گسترش دهند بلکه در کنار موضوع هسته ای مذاکرات سیاسی و همکاری های اقتصادی مد نظر باشد. بنابراین دومین هدف خانم اشتون رساندن این پیام به گوش مقامات ایرانی است و در بیشتر ملاقات های خانم اشتون این امر منتقل شد. یعنی اتحادیه اروپا آمادگی دارد که در صورتی که مذاکرات به نتیجه مطلوب رسد با ایران رابطه خوبی داشته باشند.
مرکز بین المللی مطالعات صلح: روابط چند ساله اخیر ایران و اتحادیه اروپا را چگونه مورد بررسی قرار می دهید؟
شاید بحث آزاد شدن سفرهای مقامات یکی از این تحولات باشد. چرا که در دولت گذشته ما هر چه به سوی پایان دوره نزدیک می شدیم مقامات اروپایی بیشتری به ایران سفر نمی کردند و حتی مقامات سطح پایین هم به ایران رفت و آمد نمی کردند. این حس وجود داشت که حرف و کار مشترکی وجود ندارد. اکنون با تغییر وضعیت آنها فکر می کنند زبان مشترکی با ایران دارند و آرام آرام در این راستا حرکت می کنند. از سوی دیگر فکر می کنند که داشتن رابطه سیاسی و اقتصادی سطح بالا می تواند مشوق ایران باشد تا به گونه جدی به رابطه خود با غرب و اجرای فصول متعدد پایبند باشد. بنابراین اتحادیه اروپا به گونه جدی به این امر فکر میکند. در این حال اروپا می خواهد دست پیش را در زمینه اقتصادی بگیرد. چرا که می ترسد که اگر ما به نوعی از کاهش تشنج با امریکا برسیم امریکایی ها شرکت های بزرگ خود را به ایران گسیل می کنند و جایی برای این اتحادیه نماند. لذا خواستار حضور زودتر در ایران است. اما باید گفت همه اینها منوط به بیشتر کردن اشتراکات خود در موضوع هسته ای است.
مرکز بین المللی مطالعات صلح: در شرایط کنونی رابطه روسیه با اروپا و مساله گاز چه فرصت هایی در نگاه کنونی بروکسل به رابطه با تهران وجود دارد؟
تنها موضع انرژی نیست. این موضوع هر چند اهمیت دارد، اما یکی از مهمترین همکاری که میتوان با اروپایی ها داشت موضوع پولی و مالی است. ما در دوران گذشته فاینانس و همکاری های پولی و مالی بسیاری با اروپا داشتیم. در دوره هاشمی و بعد از جنگ با توجه به نیاز به بنگاه های پولی مالی اروپایی ها به ما کمک کردند و به ما اجازه دادند از منابع پولی و مالی آنها استفاده کنیم. بنابراین اگر بتوانیم علاوه بر مساله انرژی از منابع پولی و مالی و بازگشت به بازارهای آنها به روی تولیدات ایرانی استفاده کنیم و منابع لازم را به دست آورده و تولید خود را گسترش می دهیم. جدا از این نیز بعید است اروپایی ها به دنبال منابع جایگزین گازی مهمی به جای روسیه باشند.
مرکز بین المللی مطالعات صلح: نگاه بازیگران منطقه ای و بین المللی (چین، روسیه و امریکا و…) به افزایش روابط ایران با اتحادیه اروپا چگونه است؟
هیچ کشوری نمی خواهد دیگران جایگاه آن کشور را در کشور ثالثی بگیرند. یعنی همان گونه که اروپایی ها نگران گسترش روابط ایران با شرق بودند، اکنون نیز شرقی ها حتما نگران افزایش روابط ایران با اتحادیه اروپا هستند. گذشته از این امریکا در ایران حضور کمرنگی داشته و بعد از کلینتون و قوانین بر ضد ایران روابط با ایران کاهش یافت و به صفر رسد . امریکایی ها اکنون با بازی مناسب در منطقه علاقمندند که در حوزه اقتصادی از ایران بهره گیرند. در واقع به نظر میرسد ما میتوانیم با ایجاد رقابت سالم با این کشورها بهترین نمونه های پولی، مالی و انرژی و تکنولوژی و صادرات خود را از این کشور ها تامین کنیم. همچنین این رقابت قطعا به نفع ما و مردم ما است.
مرکز بین المللی مطالعات صلح: چشم انداز روابط اتحادیه اروپا و ایران چگونه است؟
چشم انداز این رابطه را باید در جهات افزایش روابط با گروه پنج به علاوه یک دید. اتحادیه اروپا هم جزنی از این قالب است و آینده آن خارج از مذاکرات هسته ای نیست. ما هر چه روابط قوی تری داشته باشیم اطینمان کشورهای غربی بویژه همکاری و زبان مشترک بین ایران و گروه پنج به علاوه یک در مذاکرات هسته ای بیشتر می گردد و همچنین روابط با اتحادیه در جهات مشترک بیشتر خواهد شد. در این حال با توجه به اینکه هنوز ایران با امریکا رابطه اقتصادی خوبی برقرار نکرده است می تواند جایگاه خوبی برای اقتصاد بیشتر اروپایی ها باشد.
گفتگو از فرزاد رمضانی بونش
The post سفر اشتون به ایران و آینده روابط ایران و اتحادیه اروپا – گفتگو با شمس الدین خارقانی appeared first on مرکز بین المللی مطالعات صلح.
