مرکز بین المللی مطالعات صلح -IPSC
آخرین دور مذاکرات هستهای ایران بدون امضای توافقی در ژنو به پایان رسید امری که از نگاه بسیاری از موضع گیری سخت اسرائیلی ها ناشی میشد. در این حال برای بررسی بیشتر رویکرد اسرائیل به مذاکرات ایران با پنج به علاوه یک گفتگویی با دکتر ماکان عیدی پور کارشناس اسرائیل داشته ایم:
واژگان کلیدی: اسرائیل و نگاه به مذاکرات هسته ای ایران ، مذاکرات هستهای ایران، مذاکرات غرب و ایران، رهبری فکری مذاکره هسته ای ایران، برنامه هسته ای ایران
مرکز بین المللی مطالعات صلح : در یک دهه گذشته و طرح مساله هسته ای ایران مهمترین موضوعات مد نظر اسرائیل در اعمال فشار بر ایران چه بوده است؟
مهمترین موضوع برای اسرائیل در یک دهه گذشته توقف کامل غنی سازی در ایران بوده است. آنها معتقدند که اگر تجهیزات غنی سازی اورانیوم در ایران فعال باشد و حتی زیر نظر آژانس هم باشد ایران همواره میتواند به سوی غنی سازی نود درصد و یا غنی سازی هسته ای پیش رود. در این حال فشار ها بر این مساله برنامه ریزی شده بود که ایران را بدور از دانش و تجربه غنی سازی نگه دارند. در فاز ۲۰۰۳ در واقع فشارهای آنها کارگر افتاد و ایران مدت زیادی غنی سازی را رها کرد، اما با غنی سازیی دوباره این اسرائیلی ها بودند که موفق شدند در کمپینی چند ساله جامعه جهانی و غرب را به این سمت برند که موضوع ایران از کنترل خارج شده است و گمانه زنی های بی اساس ، غیر علمی را بر اساس سیطره خود بر رسانه ای بین المللی نشان می دادند که ایران به نقطه غیر قابل بازگشت رسیده است تا افکار عمومی و مقامات غربی بر ایران فشار آورند.
مرکز بین المللی مطالعات صلح : در گذشته روسها و اسرائیلی ها در مورد عدم ارسال سامانه دفاعی اس ۳۰۰ به توافقاتی رسیده بودند. در شرایط کنونی رویکرد و اعمال نفوذ اسرائیل در رویکرد روسیه در مذکرات هسته یا با ایران تاچه حدی است؟
علی رغم جنگ رسانه ای و زرگری مسکو و اسرائیل در مورد ایران آنها تقریبا دارای مواضع مشترکی هستند. هر دو نمی خواهند ایران هسته ای گردد و ایران هسته ای را برخلاف منافع خود میدانند. هردو آنها نمی خواهند ایران به استقلال امنیتی برسد. چرا که یکی با تهدید ایران و دیگری با حمایت از ایران همیشه امتیازات زیادی را در منطقه گرفته اند. لذا اگر ایران به موقعیتی رسد که دارای استقلال امنیتی باشد و آنها نتوانند سیاست های خود را پیش برند قطعا این امر برای آنها ناخوشانید خواهد بود. لذا روسیه و اسرائیل در موضوع هسته ای ایران مشترک المنافع هستند. با این وجود در موضوع هایی مانند سامانه اس سیصد و سامانه دفاعی و حتی اقتصاد و انرژی بین آنان اختلاف نظرهایی وجود دارد و این امر به اختلاف منافع آنها برمیگردد. اگر روسیه به پدافند هوایی ایران کمک کند اهرم فشار اسرایئل بر ایران را کم رنگ میکنند. برتری هوایی اسرائیل بر ایران در موضوع هوایی وسلاح هسته ای است و لذا اگر روسیه به کم رنگ تر شدن این فشار کمک کند واکنش اسرائیل را در در پی دارد. اگر اسرائیل هم تلاش کند جلو درآمد زایی روسیه را از فروش سلاح به ایران بگیرد آن هم واکنش روسیه را درپی دارد.
مرکز بین المللی مطالعات صلح : در هفته های گذشته برخی رویکرد اسرائیل را به نوعی نمایندگی از موضع غرب میدانند.در این حال رویکرد اسرائیل تا چه حدی در بدنه تصمیم گیری کشورهای اروپایی و امریکا در مذاکره با ایران نقش دارد؟
باید گفت رهبری فکری مذاکره هسته ای ایران برعهده اسرائیلی ها است. یعنی خطوط را آنها تعیین میکنند. چون آنها این موضوع را برای جهان جا انداخته اند که در واقع متاثر اصلی از موضوع هسته ای ایران آنها هستند و نوعی تصدیگری را در این موضوع برای خود قائل هستند. موضوع این است که صدای اسرائیل و صدای کشورهای اروپایی و امریکا در واقع تفاوت میان دو سمت میز در یک مذاکره داخلی است. آنچه از اسرائیلی ها به عنوان تهدید و بی صبری و واکنش شدید می شنویم این نوع گفتمان اساسا چیزی نیست مگر بخشی از گفتمانی که در غرب در فرایند سیاست سازی در مورد ایران وجود دارد. آنها در غرب تصمیم گیر بخش های تند این سیاست را به اسرائیل محول میکنند و بخش های نرم تر تعامل با ایران را اروپایی ها به عنوان مذاکره بر عهده می گیرند. این به این معنی نیست که آنچه اسرائیلی ها می گویند از نظر اروپایی ها درست نبوده و بدان اعتقاد ندارند. یعنی رویکرد این است که بخش نرم تر گفتمان را اروپایی ها دارند تا بتوانند از دیپلماسی بهره برند. لذا جدا کردن اسرائیل از غرب غیر علمی است. اینکه به دنبال نقش اسرائیل در مذاکرات باشیم نیز غیر علمی است. آنها در واقع بلوک واحدی هستند که با هم فکر کرده و تصمیم میگیرند و رایزنی می کنند. لذا ما با جبهه واحدی روبرو هستیم. در این حال اگر آنها بتوانند این تصویر را در افکار عمومی ما جا اندازند که ما با گروه های مختلف در غرب روبر هستیم حداقل ما را دچار تردید و سردرگمی میکنند.
مرکز بین المللی مطالعات صلح : اخیرا رئیس فدراسیون یهودی های شمالی امریکا گفت که کری خود را برای امضای یک “توافق بد و خطرناک” که می توانست بقای یهود را تهدید کند، آماده کرده بود، نقش لابی های یهود در کشورهای غربی در روند مذاکره چیست؟
رویکرد لابی های یهود تا حدی با سیاست رسمی دولت اسرائیل متفاوت است. لابی ها علاوه بر منافع اسرائیل منافع دیگری چون اقتصاد، شرکت های بزرگ چند ملیتی و مذهبی و ایدئولوژیک و.. نیز دارند. این رویکرد در زمان های از موضع رسمی اسرائیل سخت تر و گاهی هم خفیف تر است. اکنون لابی هایی نیز وجود دارد که معتقدند که ایران باید اشغال گردد، لابی هایی نیز بر تجزیه ایران تمرکز دارند چرا که واحد هایی سیاسی منطقه از راه تجزیه ایران به دست می آید. این لابی ها به دنبال سناریوهای کابوس گونه دیگری هم بر ضد ایران هستند و فشار های خود را هم دارند. اما در نهایت ما باید بدانیم اساس تصمیم غرب در مورد ایران و اساس سنگ بنای غربی ها در مورد ایران چیزی نیست مگر منافع ملی آنها .
مرکز بین المللی مطالعات صلح : نتانیاهو در شرایط کنونی چه نگاهی به مذاکرات هسته ای ایران و غرب دارد؟
من معتقدم که اگر نتیجه ای عملی از مذاکرت حاصل گردد اسرائیلی ها آن را خواهند پذیرفت . ممکن است در رسانه های عمومی خود از پیشرفت مذاکرات استقبال نکنند، اما آنها نیز به دنبال نتیجه عملی در مذاکرات با ایران هستند. من بر این نظرم که در مذاکرات ایران و غرب چیزی برای مذکره کردن وجود ندارد و امتیازی وجود ندارد که ایرانی ها به آنها دهند تا آنها راضی گردند. تنها امتیازی که می تواند آنها را راضی کند ما را از کلیه منافع خود محروم میکند. آنچه از ما میخواهند توقفق غنی سازی و دست کشید از برنامه هسته ای و آنچه ما می خواهیم حق ما برای غنی سازی و ادامه برنامه هسته ای است اما باید گفت این مذاکرات به نفع ایران است چرا که به جهانیان نشان میدهد که ما آماده مذاکره و گفتگوی عقلانی و تنش زدا هستیم.